ام آر آی (MRI)
تصویربرداری با تشدید مغناطیسی — یکی از پیشرفتهترین و بیضررترین روشهای تصویربرداری پزشکی بدون استفاده از اشعه یونیزهکننده
درخواست نوبتام آر آی (MRI) چیست؟
ام آر آی یا روش تصویربرداری با تشدید مغناطیس (Magnetic Resonance Imaging) یکی از روشهای پیشرفته تصویربرداری پزشکی است. با استفاده از این روش میتوان تصویر بافتهای درونی بدن را دید و از آن طریق مشکلات و بیماریهای اعضاء بدن را تشخیص داد.
همانطور که میدانیم در روشهای تصویربرداری با اشعه ایکس مانند رادیوگرافی ساده و یا سی تی اسکن، بدن تحت تابش مقدار معینی از اشعه یونیزهکننده قرار میگیرد که اگر از حد مشخصی بیشتر باشد میتواند موجب اشکالاتی در کارکرد سلولها شود. ولی در ام آر آی از اشعه ایکس استفادهای نمیشود و بنابراین نسبت به رادیوگرافی و سی تی اسکن بسیار کمضررتر است.
روش کار ام آر آی
اساس MRI مبتنی بر حرکت اسپینی هستههای اتم هیدروژن موجود در بدن است. این اسپینها از اسپینهای فردی پروتونها و نوترونهای درون هسته ناشی میشود. با توجه به اینکه در اتم هیدروژن فقط یک پروتون وجود دارد، خود هسته یک اسپین خالص یا گشتاور زاویهای دارد.
با قرار گرفتن در یک میدان مغناطیسی خارجی، هستههای هیدروژن مرتب میشوند. تأثیر میدان مغناطیسی خارجی ایجاد یک نوسان اضافی برای هستههای هیدروژن حول خود میدان است که این حرکت را «حرکت تقدیمی» مینامند. برای آنکه تشدید هستههای هیدروژن رخ دهد، یک پالس RF با همان فرکانس حرکت تقدیمی به کار میرود.
با ام آر آی میتوان در جهات فوقانی-تحتانی (اگزیال)، چپ-راستی (ساژیتال) و پس-وپیش (کورونال) و حتی در جهات اُریب و مایل تصویرگیری نمود.
یک سیستم ام آر آی از سه میدان مغناطیسی استفاده میکند:
- 1میدان خارجی ثابت و قوی (B0)
- 2میدان ضعیف گرادیانی متغیر
- 3میدان حاصل از پالس RF الکترومغناطیسی B
تاریخچه ام آر آی
در سال ۱۹۵۰، حصول تصویر یک بعدی MRI توسط هرمن کار (Herman Carr) گزارش گردید. پاول لاتربر، شیمیدان آمریکایی با کار بر روی تحقیقات پیشین، موفق به ابداع روشهایی برای تولید تصاویر دو بعدی و سه بعدی MRI گردید. سرانجام وی در سال ۱۹۷۳ اولین تصویر گرفته شده بر اساس تشدید مغناطیس هستهای (NMR) خود را منتشر نمود.
از سوی دیگر تحقیقات و پیشرفتهای مهمی در زمینه تصویربرداری بر اساس تشدید مغناطیسی هسته برای نخستین بار در دانشگاه ناتینگهام انگلستان صورت پذیرفت، جایی که پیتر منسفیلد فیزیکدان برجسته آن موسسه با گسترش یک روش ریاضی موفق به کاهش زمان تصویربرداری و افزایش کیفیت تصاویر گردید.
در سال ۱۹۷۱ دانشمند آمریکایی ارمنیتبار ریموند دامادیان، استاد دانشگاه ایالتی نیویورک در مقالهای که در مجله Science منتشر گردید، اعلام نمود که امکان تشخیص تومور از بافتهای عادی به کمک تصویربرداری NMR میسر میباشد.
سرانجام جایزه نوبل پزشکی سال ۲۰۰۳ به خاطر اختراع ام آر آی به پاول لاتربر از دانشگاه ایلینوی در اوربانا شامپاین و پیتر منزفیلد از انگلستان اعطا گردید.
منبع: رادیولوژی بالینی آرمسترانگ، ویراست ۲۰۰۴